ملاتونين(هورمون تاريكي ) ........ Melatonin

ملاتونين هورموني است كه نقش هاي مختلفي در بدن ما بازي ميكند،ساعت بدن را تنظيم ميكند ،باعث افزايش خواب مي شود،وسيستم ايمني بدن را تقويت مي كند.
ملاتونين هورموني است كه در تمام انواع موجودات زنده روي زمين وجود دارد. اين هورمون توسط غده صنوبري (pineal gland ) ترشح مي شود.غده صنوبري به اندازه يك نخود است و در مركز مغز قرار دارد.ترشح ملاتونين در طي شب ودر پاسخ به تاريكي صورت ميگيرد .مقدار ترشح هورمون درنيمه هاي شب به حداكثر مي رسد و سپس به تدريج در نيمه دوم شب رو به كاهش مي گذارد . نور مانع از ساخته شد ن و ترشح ملاتونين مي گرد د .و به همين جهت ملاتونين را:""the hormone of darkness" يا "هورمون تاريكي" مي نامند.

در باره ملاتونين :
ملاتونين هورموني است به سرعت و عمد تا در كبد متابوليزه (تجزيه بعد از سوخت وساز) شده واز طريق ادرار دفع مي گردد.هورموني است كه هم محلول در اب است و هم محلول در چربي مي باشد .توليد ملاتونين با افزايش سن كاهش پيدا مي كند.همزمان با بالا رفتن سن غده صنوبري به سرعت فرسوده ميشود كه علت آن تجمع بيش از اندازه كلسيم در آن است كه آن را كلسيفيكاسيون calcification مي نامند.سطح ملاتونيني كهتوسط غده صنوبري در بچه ها ترشح مي شود بسيار بالاست كه در هنگام بلوغ كمي كاهش پيدا ميكند واز آن پس تا هنگام پيري به طور مداوم رو به كاهش مي گذارد .

ملاتونين چه كاري انجام مي دهد؟
ملاتونين نقشهاي متفاوتي در بدن ما ايفا ميكند ساعت بدن را تنظيم مي كند (در بدن يك ساعت بيولوژيكي جود دارد كه فعاليت هاي مربوط به خواب و بيداري بدن را رد كنترل دارد كه همه ما كم وبيش بطور تجربي با اين سيستم آشنايي داريم وان را حس كرده ايم مثلا بسياري از افراد هر روز صبح در ساعت معيني و بدون زنگ ساعت ازخواب بيدار مي شوند.) مقدار خواب را افزايش ميدهد ،سيستم ايمني بدن را تقويت مي كند و سيستم قلبي عروقي و توليد مثل را تحت تاثير قرار ميدهد . در آزمايشگاه نشان داده شده است كه ملاتو نين باعث كاهش رشد چندين نوع مختلف از سلولهاي سرطاني در انسان از جمله كاهش رشد سلول ها
ي سرطان پستان و سرطان پروستات ميگردد.
نشان داده شده است كه ملاتونين يك آنتي اكسيدانت فوق العاده قدرتمند وبا طيف بسيار وسيع مي باشد كه باعث محافظت تمامي سلول هاي بدن و اجزاء آنها و از جمله سلول هاي حياتي مغز مي گردد.
آنتي اكسيدانت ها به موادي گفته مي شود كه براي سلامت ما ضروري هستند چون بدن را شر مولكولهاي خطرناكي كه به آنها" راديكال ازاد" مي گويند خلاص مي كنند . در حال حاضر بيش از 100 بيماري وجود دارد كه به د ليل صدمات ناشي از راديكال هاي آزاد ايجاد مي شوند از قبيل :تحليل رفتن لكه زرد در چشم، بيماري آلزايمر(فراموشي) پاركينسون(رعشه ولرزه در اندامهاي بدن )،آرتريت(التهاب مفاصل)، سرطان و همچنين روند پير شدن كه اگر چه بيماري محسوب نمي شود ولي فرايندي نا مطلوب ومنشاء بسياري از ناراحتي ها و بيماري ها است.

بي خوابي واحساس خستگي
افرادي كه دچار بي خوابي( insomnia ) هستند يا نظم خواب آنها به دليل كار كردن در نوبتكاري(shift work )
ويا سفرهاي طولاني با هواپيما وبروز پديده jet lag))،به هم خورده است و دچار علائمي مثل خستگي در طي روز و كاهش توانائي مي شوند مي توانند از قرص هاي ملاتونين استفاده كنند .
اختلال فصلي در افراد SAD(SEASONAL AFFECTIVE DISORDER)
نوع ديگري از اختلال در ساعت بيولوژيكي بدن ،به علت تغيير در طول شب وروز در اثر تغييرات فصلي است .در افراد سالم سطح ملاتونين بدن متناسب با فصل تغيير مي كندولي در بعضي افراد سطح ملاتونين ثابت باقي مي ماند. چنين افرادي قادر نيستند كه ريتم بدن خود را با كاهش طول روز تنظيم كنند و از نظر جسمي(فيزيو لوژيك)ودر نتيجه از نظر احساسي دجار اختلال مي شوند كه آن را اختلال فصلي مي نامند .به علت اينكه غده صنوبري در واكنش به نور شروع به ترشح هورمون ملاتونين ميكند از دو طريق مي توان اين مشكل را حل كرد :
1-شخص را در معرض نور مصنوعي قرار دهيم . 2- قرص هاي حاوي ملاتونين تجويز شود.

اثر بر روي سيستم ايمني بدن
محققان نشان داده اند كه ملاتونين را مي توان براي مداواي سرطان مورد استفاده قرار داد. پيشرفت بيماري ايدز را كند ميكند مقاومت بدن را در برابر سرما بالا مي بردو سيستم ايمني بدن را در برابر اثرات سمي شيمي درماني محافظت ميكند .اين كار از طريق افزايش توليد سلول هاي تي(T-cell)كه اهميت زيادي در دفاع طبيعي بدن دارند انجام مي دهند .فعاليت ضد تومور بدن را بخصوص در سرطان هاي پيشرفته افزايش مي دهد .نشان داده شده است كه ملاتونين در بهبود تعداد زيادي از بيماريها وعوارض بدن مانند فشار خون ،بالا بودن كلسترول ،انواع سرطان ،اوتيسم(در خود ماندگي؛نوعي اختلال شديد رواني در كودكان )،صرع،ميگرن(نوعي سردرد تپش دار در يك سمت سر)و آلزايمر مؤثر است.


* نکته: شب بيداری و استفاده از نورهای مصنوعی شديد در شب می تواند اثرات نامطلوبی روی بدن داشته باشد به دلايلی که در مورد طرز عمل و نقش ملاتو نين گفته شد.   

نویسنده : مازيار توانا ; ساعت ۱٠:۱٦ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱ تیر ،۱۳۸٢